IndexKalendariumZarys dziejówSławni, zapomnianiOblicza miastaLektoriumSłowniczekBibliografiaForumKontakt
    

Cytaty

Szukaj cytatu

autor    dotyczy
tekst



Kalliopea Słowiańska ….
„A ono leżą na pował ich ciała,
Tam gdzie swe Wisła ramiona rozciąga,
Któremi z dawna Krakowa dosiąga.
Jakie musi być żałosne westchnienie
Snać i tej rzeki, kiedy jej strumienie
Będą przyjmować od smutnej Rudawy
Krwie chrześciańskiej między się bieg krwawy.”
Grochowski Stanisław  , 1587

Dotyczy: Kraków, Wisła


***
„Kraków z tą ludnością i żywiołami, jakie posiada, ma zasoby umysłowe i moralne, jakich żadne równorzędne miasto nie posiada....”
***Autor nieznany
Projekt uporządkowania miasta Krakowa w ogólnych zarysach skreślony
„Wszyscy, co w tym starym grodzie stale zamieszkujemy, zaciągamy względem niego dług i obowiązek szanowania i zachowywania dawnych jego pamiątek. Prócz zwykłych obowiązków obywatelskich ciąży na nas ten zaszczytny obowiązek, jak gdyby testamentem nasz...”
Dietl Józef
Wycieczka do Krakowa
„Kraków nie zmienił wcale oblicza swego starego, jest czym był, owym relikwiarzem na piersiach Polski … tylekroć na próżno malowanym, bo go ani ołówek Stroobanta, ani pióro Kremera, wielkiego artysty słowa, nie pochwyciło, tak całym a dziwnym a ...”
Kraszewski Józef Ignacy
Gród pamiątek
„Kraków nasz stary, to gród pamiątek!
Gród dawnej sławy, dawnej wielkości!
Stąd dziejów naszych snuje się wątek,
Tu królów naszych spoczęły kości.
Tu dzwon Zygmuntów sercem spiżowem
Pieśń ci minionej wyśpiewa chwały;
...”

Bełza Władysław
Pożegnanie Krakowianów
„Bywajcie zdrowi, bracia nasi, Krakowianie!
Mało dziś słów za serce rozrzewnione stanie.
Ten nasz smutek, te czułe pożegnania z wami
Dość świadczą, iże miłość była między nami.
Łzy się ten nie powstydzi, kto was z oczu traci, <...”

Brodziński Kazimierz
Jak długo na Wawelu
„Jak długo w sercach naszych
Choć kropla polskiej krwi,
Jak długo sercach naszych
Ojczysta miłość tkwi,
Stać będzie kraj nasz cały,
Stać będzie Piastów gród,
Zwycięży Orzeł Biały,
Zwycięży polski lud.

...”

Krumłowski Konstanty ?
***
„Płynie Wisła, płynie, po polskiej krainie
Zobaczyła Kraków, pewnie go nie minie
Zobaczyła Kraków, wnet go pokochała
A w dowód miłości wstęgą opasała.
...”

Słowa piosenki
Duma o Kościuszce
„Patrz Kościuszko na nas z nieba wysokości:
My jeszcze w niewoli, tęsknim do wolności.
Od czasu Racławic już minął wiek długi,
Ach, kiedyż się zjawi nam Kościuszko drugi!

Na twojej mogile, co ją widać z dala,
Od grani...”

Stopa Antoni
Opinia krakowiaków o Zygmuncie na kolumnie
„Że Kraków miałeś w dupie,
Za karę stoisz na słupie.
...”

Sztaudynger Jan
Kraków to pryzmat
„Kraków to pryzmat,
Przez który pięknieje ojczyzna.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
W podziemiach Wawelu
„Czy znasz młody przyjacielu,
Groby królów na Wawelu?
Poznaj skarb ten dawnej cnoty,
Co ozdabiał czas miniony,
Najcenniejsze to klejnoty,
Z całej polskiej twej Korony.
Na kolanach idź mój mały,
Przed te trumny marmurowe,
I u sz...”

Bełza Władysław
Kraków
„...łzy sobacze
Wyspiański

Jak tu bardzo po polsku i jak starożytnie,
Gdy noc patynę sączy zieloną po miedzi
Gdy sto księżyców pląsa, na kopułach siedzi
I każdy w każdym oknie witrażem, gdy kwitnie.

Nad miasto wydźwignięty ja...”

Wierzyński Kazimierz
Zachód słońca na zamku
„Wawel płonie - różowo-fiołkowo-przeźroczy.
Szyby żegnają słońce, które w dół się toczy,

krzyczą swój zachwyt wspólny, złocisty i ślepy,
wśród mgieł słodkich jak chińskie bladobarwne krepy...

Oto święto na zamku - święto pięciu min...”

Pawlikowska - Jasnorzewska Maria
Zaczarowana dorożka
„Natalii -
która jest latarnią
zaczarowanej dorożki

I
Allegro
Zapytajcie Artura,
daję...”

Gałczyński Konstanty Ildefons
O kocham Kraków
„O, kocham Kraków - bo nie od kamieni
przykrości-m doznał - lecz od żywych ludzi,
nie zachwieje się we mnie duch ani nie zmieni,
ani się zapał we mnie nie ostudzi,
to bowiem z Wiary jest, co mi rumieni
różanym świtem myśl...”

Wyspiański Stanisław
Na odebranie Wawelu
„Habt acht! - Marschieren, Zug marsch! - - -
Idą - - stęp miarowy -- - - - - - - - - - - - - -
Odeszli, schodząc w dół przez drogi zbocze,
a On nad nimi rósł, za nimi w podobłocze,
coraz górniejszy, rozległy, przestrony,
...”

Wyspiański Stanisław
Wesele, Akt 2
„STAŃCZYK Dzwon królewski: -Siedziałem u królewskich stóp, królewski za mną dwór: synaczek i kilka cór, Włoszka - a wielki chór kleru zawodził hymny - a dzwon wschodził. Patrzali wszyscy w górę, a dzwon wschodził - zawisnął u szczytów i z ...”
Wyspiański Stanisław
***
„W Krakowie jak w niebie -
Każdy kontent ale z siebie.
...”

Fredro Aleksander
Przed gwiazdką
„Gołębie w niebieskich szalikach
oblegają skamieniałą przekupkę.
Z jamy Sukiennic,
flanelowym krokiem,
wytacza się zwęgrzony skrzypek.
Na plantacjach -
plantacje marzeń.
Z pojękliwych tramwajów
...”

Osiecka Agnieszka
Rzeki
„Niechaj ci Wisła napój leje wszytką siłą,
Królewnej naszej śmiercią sławna i mogiłą.
...”

Morsztyn Jan Andrzej
Kraków
„Hej! puszczę ja oczy daleko od siebie!
Niech lecą, polecą, jak ptaki po niebie,
Aż do tej krainy,
Gdzie pada zmierzch siny
Od Karpat - ku starej kolebie! -

Tam Kraków siadł cichy, w głębokiej zadumie,
Kto spojrzy ...”

Konopnicka Maria
Fatamorgany
„Tęskny Tyńcu, srebrna skało Kmity,
Druidyczne moje Bielany,
Tatry w błękicie, bystrym dostrzegalne okiem,
I ty, groźny klasztorze o murach bez okien
Na brzegu Wisły!
Krakowskie fatamorgany,
Coście trwały pobladły i ...”

Pawlikowska - Jasnorzewska Maria
Zielone miasto
„Kraków cały jest w liściach,
błyszczących po letnim deszczu
- podwójnie zielonych w ksieżycu
i w szmaragdowej latarni,
wiszącej przy Zwierzynieckiej...

Kraków, cienisty ogrójec...
Jaśminów gąszcz, las kasztanów,
Pawlikowska - Jasnorzewska Maria
Wawel
„Wawel

Jerzemu Turowiczowi

Patriotyczną kataraktę na oczach miał ten
co cię zrównał z gmachem marmurów

Peryklesie
smucić się musi twa kolumna
i prosty cień dostojność głowic
harmonia ramion uniesionyc...”

Herbert Zbigniew
Kantyczka Tyniecka
„W Tyńcu w klasztorze mnisi śpiewają
Jak przed wiekami
- Duch Święty serca mości

Lulajże w nas
Pomiędzy nami
- Chwała na wysokości

I czy gorliwa tak kolęda
Aż tak serdeczny śpiew to sprawił
Że gdzie...”

Długosz Leszek
Koncerty bzów wawelskich
„W maju
W słońcu
W wietrze
Najlepiej całkiem z rana
Na Wawel iść
I słuchać
Patrzeć
Jak pod starym murem
Bzy
- Fioletowo
Biało
Zielono
Do uniesienia
Do pienistości
Ardente con pa...”

Długosz Leszek
Planty
„I gdzież jest drugie miasto tak liśćmi pokryte,
Jakby strzechą zielonej wokoło dachówki
Kasztany - pień obok pnia -
Nokturn cienisty za dnia -
Duszno, grząsko...
Pod każdą z ławek srebrna, deszczowa kałuża;
Na ławce - p...”

Pawlikowska - Jasnorzewska Maria
Nowe Ateny
„KRAKÓW
Miasto, Stolica Królestwa Polskiego, od Krakusa Xiążęcia Polskiego fundowane Roku 700 nad Wisłą, od jego też nazwane Imienia, albo od krakania kruków wielu, zlatujących się do ścierwa smoka zabitego w górze Wawelu, albo też Grochovia zwa...”

Chmielowski Benedykt
Wincentemu Polowi z Rzymu
„Do młodych wspomnień sercu wracać błogo
Oddalonemu od własnego dymu.
Do Ciebie, Ojcze, każdą idę drogą -
A nie do Rzymu...

Coś mi tu prawią dobrzy ci Rzymianie,
Że każda wiedzie do Wiecznego Grodu -
...”

Lenartowicz Teofil
Pieśń o ziemi naszej
„Co to tak się w głowie męci?
Rad bym duszę mą ocucił;
Ach, i z serca czy z pamięci
Coś wysnował i zanucił
Jakoś rzewnie czy miłośnie
I wesoło czy żałośnie,
Coś a bracie czy o bitwie,
O Koronie cz...”

Pol Wincenty
Wyzwolenie Akt I
„MUZA
Polskę współczesną twórzcie.

REŻYSER
Sercem szczerem.
Tak, jak ją widzim współcześnie dokoła.

KONRAD
Zarwijcie waszych serc - -

MUZA
Będzie bohaterem:
kto wejdzie z wieńcem u c...”

Wyspiański Stanisław
Mój pejzaż
„Ni morza stalowego fale napastliwe
Ni Tatry-chmur drapacze wyższe niż Manhattan
Ni Białowieskiej Puszczy dęby-wiecznie żywe
Ani w wieże wawelskie wmurowane lata...

...Ale rak, co go dotąd nikt jeszcze nie złapał,
A...”

Kreczmar Adam
Letni zmierzch
„Byłem poetą uznanym
więc dawno nie siedziałem
tak zwyczajnie na trawie
i trawa nie była uznana
tylko zielona
W oddali wieczerniał
Wawel
Siedziałaś ze mną
mała jak Księżyc
twe warkocze
nad tr...”

Harasymowicz Jerzy
Pogrzeb Kościuszki
„Biją razem wszystkie dzwony jak ludowe głosy
Jęczą, kwilą, modlitwami rwią się pod niebiosy,
A nad niemi dzwon Zygmunta, żałość górująca
Wszystko chłonie — a to niby ojczyzna płacząca.
W cudzych stronach na tułactwie wió...”

Ujejski Kornel
Dzieje Polski
„Powiadają, że Krakus książę Polski, przeniósł stolicę do miasta przez siebie założonego Krakowa, które nazwał od krakania kruków Krakowem. Tam pod tym nowym miastem, zjawił się smok, który ciężkie sprawiał zniszczenia. Napadał na wsie, zjadał bydło...”
Lelewel Joachim
***
„Zygmunt Pierwszy król Polski, czci Bogarodzice
Stróż pilny, pod imieniem tej Panny kaplicę
Taką w zamku krakowskim w głębsze podał lata,
Że ją liczyć możemy z siedmiu cudów świata.
...”

Waśniowski Wojciech
Łobzów
„Widziałem w szponach czasu marzące kolumny,
O złotych wiekach dawnej chwały i potęgi;
Gieniusz zniszczeń pisał im wyrok do księgi,
A anioł wieści śpiewał, echem dziejów dumny.

Tak smutno, wszedłszy między cyprysy i trumny,...”

Łapsiński Józef
Mogiła Wandy
„Co za wgórze jaśnieje brylantem księżyca?
Co błyszczy, kędy stoją po dolinach chatki!
To błyszczy Wisła — widno mogiłę Sarmatki,
Której zgonem pamiętna Polski okolica.

Męstwo tej bohaterki potomnych zachwyca,
Wi...”

Łapsiński Józef
Groby królów polskich na Wawelu
„Gdzież istność działająca tak żałosną zmianę?...
— To byli prawodawcy — króle — wojownicy!..
Dziś drzymią martwe berła w bezwładnej prawicy;
A obok bóstwo sławy klęczy zapłakane!

Sterczą grobów granity ki...”

Łapsiński Józef
Pomnik Kościuszki
„Powstał kolos pamiątek w krainie Sarmatów,
Jak maszt sławiańskiej łodzi rzuconej śród świata;
Z chmur złoconych jutrzenką ranna jego szata,
W południe go osłania baldakim z bławatów.

Natrząsa się z śnieżystych olbrzymów &...”

Łapsiński Józef
***
„Prawie tysiąc pomników i sarkofagów zostawiła przeszłość w kościołach krakowskich. Któż od dwóch prawie wieków troszczył się o te drogie dla nas zabytki? Monumenta krakowskie nie są własnością miasta naszego, ani też proboszczów co ich w swoich strze...”
Łepkowski Józef
Zaklęte dzwony
„Na Wawelu jęczą dzwony,
Głośno nasz się Zygmunt żali!
A z wichrami smutne tony,
Po Wiślanej płyną fali ...

Stary Zygmunt łka jak dziecię ...
Jęki niosą wiatry chyże ...
A z Zygmuntem wszystkich w świecie,
Bełza Władysław
Kraków
„Niepotrzebnie sylaba pierwsza straszy ludzi;
Nie kradnie Kraków - tylko, że pieniądze łudzi.
Bez wielu się obejdzie rzeczy człowiek w domu,
Wiele ujźry potrzebnych, przyszedszy do kramu.
Idąc po lewej stronie Kamienice Szarej,...”

Potocki Wacław
Łobzowianie
„Cy on nie moze tu ostać, a dyć i w Krakowie mozna tak dobrze się smucić jako i za granicą ......”
Anczyc Władysław Ludwik
Łobzowianie 2
„Trzeba dać na mszę świętą do św. Jantoniego, do Reformatów, to się z pewnością zguba wynajdzie....”
Anczyc Władysław Ludwik
Łobzowianie 3
„Słysałam od ludzi co mieli kochanki,
Ze najmilse dziewki nase krakowianki!
Pocóz za cudzemi ma gonić myśl płocha,
Niech kazdy krakowiak krakowiankę kocha.
...”

Anczyc Władysław Ludwik
Łobzowianie 4
„Słynie Kraków ślicny, świątyń w nim bez liku! ...
I lud w nim wesoły, jak ptasek w gaiku.
A choć mu źle czasem, choć przygniecie bieda,
Wytnie krakowiaka i biedzie się nie da.
...”

Anczyc Władyslaw Ludwik
Kościuszko pod Racławicami
„I zadzwonił na Wawelu stary Zygmunt z wieży,
Niewstrzymany, rozmachany głos po kraju bieży.
Rosa rosi, wiatr roznosi radość niepojętą,
Będzie wojna z Moskalami! w Polsce wielkie święto.

...

I wysunął się Kośc...”

Anczyc Władysław Ludwik
Marcin Borelowski - Lelewel
„Oj, Zwierzyniec nasz, Zwierzyniec!
Spojrzyj, przyjacielu...
Za Wisłą się bieli Tyniec,
Zamek na Wawelu.
Płynie galar za galarem,
Szumnym suną pędem,
Woda bieży w polu szarem,
Za topoli rzędem.
Oj! topol...”

Lenartowicz Teofil
Wit Stwosz
„Jam się urodził w Polsce, i w Krakowie,
I z tchnień ojczyzny brałem wielkie zdrowie.

„Tyś nie zaznała już onego miasta,
Co się nad Wisłą w równinie rozrasta.
Jako mój naród jest rycerz orężny,
Tak twierdzą jego...”

Pol Wincenty
Podróż do Krakowa
„Więcej nad milę dojeżdżając do Krakowa, już widzieć można to sławne i obronne od tysiąca lat miasto. Tylu ojczyzny naszej bohatyrów, którzy z tej ziemi wyszli, albo w niej zamieszkali; tylu potężnych królów, którzy w tej stolicy siedzieli, i niespoko...”
Karpiński Franciszek
Czterdziesty szósty Kraków
„Jesień. Już liście kolorowe
jak wstążki na gitarze mojej.
u Noworolskiego Palester pije
"Pół czarnej" z niepokojem:

- Bo jesień, wie pan, głupia historia:
grypa i wiatr, i oratoria.


Gałczyński Konstanty Ildefons
Urok Krakowa
„Jewreinow tędy chodził, nie śmiejąc przemówić słowa,
U domu Wyspiańskiego kapelusz ściągnął z głowy,
Żegnał się wchodząc w bramy, nie wiedział - kościoły, czy domy,
Ujrzawszy piękno miasta, stąpał jak niewidomy.

Pochylał s...”

Sztaudynger Jan Izydor
Wyznanie miłości
„Kocham Kraków. Nie wstydzę się tego wyznać,
Choć właściwie wstydliwa to rzecz wyznanie miłości.
Wierzę, że w trąbce mariackiej w pieśń się zamienia ojczyzna,
I w krew mej krwi i w kość moich kości.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Miasto jak szczęście, jak muzyka
„Wybrukowany w kocie głowy
śpi Kraków ciemny i laurowy.
A tylko Wisła, chociaż uśnie,
Przez sen jak dziecko rączką pluśnie.

Mgła spada ciężko jak powieki
I wdzięk Krakowa ustokratnia.
Wisi, jak wisiał całe wie...”

Sztaudynger Jan Izydor
Kurza Stopka
„Daj tu kurze grzędę
A przejdzie w legendę.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Hawełka
„Przed wejściem chętka,
Po wyjściu mgiełka -
Oto jest Kraków,
Oto Hawełka.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Kwadratura koła
„Kwadrat Rynku wpisany w koło Plant,
To geometria wesoła.
W ten sposób Kraków rozwiązał
Kwadraturę koła.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Miłość bez wzajemności
„Gdy patrzę na Mariacką wieżę
Chociaż puszcza mnie w trąbę, a za serce bierze.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Dwa kościoły
„Gdy murarze zbudowali kościół dla bogaczy,
Postawili sobie drugi zupełnie inaczej.
I tak stoi obok siebie niedobrana para:
Przyniebna Maria, przyziemna Barbara.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Krakowskie zarobki
„Gołębiami brukowany Kraków
Gówno ma z tych ptaków.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Pierścień
„Jubiler cię widocznie zmajstrował galanty,
W śliczny pierścień oprawił, w szmaragdowe Planty.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Na Wisłę
„Z pięknych szumnych wstążek
Krakowski strój słynie,
Najpiękniejsza wstążka,
Co przez niego płynie!
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Termitanie
„Podobni termitom
Kopce sypią mitom.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Wawel
„Jest to wzgórze najbardziej znane nad Wisłą, na które wspinają się hutnicy i marynarze. Idąc najcichszymi krokami przez sale z innej epoki - uważnie słuchają siwej pani, nie większej od miecza opartego o ścianę.
Pani ta opowiada o naszych pradz...”

Harasymowicz Jerzy
Pierwszy jarmark w Krakowie na św. Stanisław
„Na święty Stanisław w Krakowie
   Przyjadą zewsząd panowie,
Będą się z gościny witać,
   O kapelusze się pytać.
Drugi jarmark na święty Wit,
   Na nim bywa much aż nazbyt.
Żabczyc Jan
Bar Na Stawach
„Krupniczej ulicy naprawdę mam dość
Dość razem z krzesłem próchniejących wieszczy
Kotłują się słowa moje
W nieba niebieskiej przerębli

Gwiżdżę na księgi spróchniałym grzbiecie
Wydaje księga dziki świst
Najlepi...”

Harasymowicz Jerzy
Niedziela
„Sie masz poranku sie masz kochany
Cześć i chwała małej ale własnej ojczyźnie
Sie masz życiorysie połatany
Sie macie brzozy za oknem wszystkie

Ja w d mam cywilizacji wolnoamerykankę i tzw. turpistów
I szafę grając...”

Harasymowicz Jerzy
Słówka
„O, bo Kraków to nie płoche
Dziewczę, skore do swawoli:
Kraków, aby poznać trochę,
Trzeba zjeść z nim beczkę soli.
Kraków to nie młodzik lada,
Z tych, co pozorami gardzą:
W senatorach on zasiada
I dekorum lub...”

Żeleński Tadeusz Boy
Mistrzowi Styce
„Zobaczył pan Styka,
Jak raz mały kondel
Podniósł zadnią łapkę
I spaskudził Rondel,
Oj dana!

I przyszła Mistrzowi
Do głowy myśl słodka:
A gdyby to samo
Zrobić ode środka...
...”

Żeleński Tadeusz Boy

„Tak więc chytry jest Germanin,
Francuz - sprośny, Włoch - namiętny
A zaś każdy krakowianin: goły i inteligentny
...”

Mazan Leszek

„Jak powstał drut aluminiowy ? - Dwu krakusów wyrywało sobie z rąk złotówkę
...”

Mazan Leszek
Miasta, góry i doliny
„stare i brudne mieścisko, słynne plotkami i intrygami...”
Rautenstrauchowa Łucja
Kraków przed czterdziestą laty
„Kraków stanowił jakby jedną rodzinę, w której starsi członkowie poszanowania i miłości, młodsi opieki i pomocy ojcowskiej doznawali, a nikt na cudzy grosz nie łakomił się, ani drugiemu powodzenia nie zazdrościł...”
Wielogłowski Walery

„Nie masz dziś wieńca murów i baszt otaczających przed półwiekiem wawelskie dziecię, znikł kościół Wszystkich Świętych i wspaniała jego wieża, drobniuchne drzewka plantacji rozrosły się niezmiernie, opustoszał Plac Szczepański, plac turniejowy zieleni...”
Wielogłowski Walery
Zagadki
„uwięziony w ciemnym kole fortów i wałów dusi się i tchnąć nie może

[.....]
Żywot Krakowa ma podobieństwo do życia starca na schyłku; albo drzemie w krześle, lub łaje sługi i kłóci się z rodziną... Milczenie głuche, wśród którego strzeli...”

Kraszewski Józef Ignacy
Młodzi i starzy
„Spośród gromady mniejszych Mariackie dwie wieżyce wystrzeliły w górę. Jedna wybiegła nad drugą i ukoronowana na skroni, drugiej brakło sił, przy została. W tej niesymetryczności jest coś tajemniczego, niespokojnego. Ta niesymetryczność nie mogła zost...”
Bałucki Michał
Typy i obrazki krakowskie
„Kraków jest miastem jakby stworzonym dla emerytów, a był nim jeszcze więcej przed kilkunastu laty, kiedy nie tylko spokojnie, wygodnie i przyjemnie, ale i tanio w nim żyć można było. Na ulicach nie ma owego gorączkowego i hałaśliwego ruchu, który cec...”
Bałucki Michał
Z mętów społecznych
„Spłoszone gołębie zerwały się z zębatych murów Sukiennic, na których siedziały podczas Ewangelii i kołowały niespokojnie nad tłumem; niektóre szukały schronienia i odpoczynku w otworach wieży mariackiej; ale wieża odstraszyła ich także jękiem dzwonów...”
Bałucki Michał
Nowi ludzie
„Wie pan, że ja blisko ćwierć wieku, od czasu, gdym wrócił z lasów, nie wyjrzałem za mury Rakowa. Zawsze rano, budząc się muszę, panie dobrodzieju, widzieć przez okno wieżę kościelną i zamek nasz ukochany i rzekę naszą widzę z oddali. Nie mogę sobie w...”
Feldman Wilhelm
Trzech muszkieterów
„Berło skradziono, miecz został strzaskany, jabłko strażnicy sprzedali obcym, korona spadła na dno Wisły, gdzie śni o głowach, które zdobiła i które będzie zdobić. Zostały tylko mury omszone, jak twierdza stara, ale strzegące tylko urn z prochami. A p...”
Feldman Wilhelm
Bajecznie kolorowa
„w tym brudnym Krakowie, w tej gorącej, pełnej zgniłych zapachów budzie...”
Maciejowski Ignacy - Serwer
Synowie ziemi
„Teraz się tu rozpanoszyli kramarze i profesorzy, i tchórzliwa rozpusta, i głupia hipokryzja – a wokół płynęła Wisła, leniwo, powoli, bo ma czas, ma czas! – Płynęła i ziała zarazą malarii na to wspaniałe miasto. Wszędzie malaria! Malar...”
Przybyszewski Stanisław
Laus feminae. Cz. 1 Powrót
„kościół Mariacki znaczył się tylko kawałkiem niższej wieży ciężkim ceglanym cielskiem, widną oku przestrzeń odgraniczającej

.....
mury Szarej Kamienicy, ustępujące w głąb uliczną ponurą, długą, boczną fasadą

...”

Żuławski Jerzy
Nawracanie Judasza
„Jakiż widok mógł stanąć do współzawodnictwa z pięknością widoku na zamglone wieże Krakowa, na zamek tumanem przesłonięty, widziany z błoń, ponad którymi czuwa pomnik bohatera, poderwanie się ziemi ku niebu, pomnik niemy jak polska dola, bez oblicza i...”
Żeromski Stefan
Uroda życia
„Kraków w Polsce jest miejscem prawdziwej piękności, jedynym w Polsce, a może nawet w Europie - ale od pierwszego piętra ku górze. Dół jest bardzo nieładny. Takiej zaś biedy jak w Krakowie, nie znajdziesz w Polsce, nie mówiąc już o Europie...”
Żeromski Stefan
Zawisza Czarny
„Scena VIII.
ZAWISZA.
W zamczysku mi tu dano cudowne mieszkanie,
Widzę dwie cerkwie złote, co mają ubranie
Z kalin... i z tych korali... sieją błyskawice
Błyszcząc się, jak dwa pełne... na stepach księżyce...
Dalej ...”

Słowacki Juliusz
Konfederaci barscy
„BURMISTRZ.
Biedny Kraków! Nakładają na niego nową kontrybucję,
a mnie, burmistrzowi, każą odpowiadać za jej ściągnięcie.
Grożą mi.

………

PUŁAWSKI.
Dobrze dojrzał ten stary. Patrz na odbla...”

Mickiewicz Adam
Kartki z podróży
„Najsłynniejsze budowle krakowskie Wawel, leżą w południowej stronie miasta na wzgórzu, u stóp którego płynie brudna jak u nas, lecz nie szersza od naszego teatralnego placu (między teatrem a ratuszem) Wisła. Rzeka ta kilkadziesiąt kroków za Wawelem d...”
Prus Bolesław
Wiosna
„A w Nowej Hucie – polska wiosna.
Place, rowami przeorane,
pachną wspomnieniem Komsomolska,
gdy pierwszy dźwig podnosi ramię,

gdy w chmurze kurzu przemknie ciągnik,
a za nim – stu ciągników bractwo, gd...”

Woroszylski Wiktor
BALLADA O STALINIE W KRAKOWIE I O KROKACH REWOLUCJI
„I.
Jakże się bali, ach jakże
drżeli na wichrze porannym,
co dmuchał w okiennic żagle,
kiedy domy odpływały.
Dokąd, dokąd, o Cesarstwo,
Popycha cię osiem wiatrów?
Wraz z francjózefową Austrią
utonie ...”

Woroszylski Wiktor
Krakowskie ubytki
„Ubyła
Jedna mogiła;
W Nową Hutę się zmieniła.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Obserwatorium
„Chcąc widzieć, czy luba cnoty swojej strzeże,
Krakowianin wychodzi na Mariacką wieżę,
Stąd widać każdą babę,
Co robi na A - B.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
CK czy KC
„Kraków zmartwienie wielkie ma,
Czy pierwsze "C", czy pierwsze "K".
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Na powrót wieszcza na Rynek
„Znów postawiono go między zabytki
I stoi sobie kochany i brzydki.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Rękawka
„Starców na drzewo sadzają. Trzęsą. I patrzą do góry,
Czy spadną z wysokości swej emerytury.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Na ulicę Solskiego
„Solskiego wskrzesza miłość nasza,
Zabłysnął w nowej roli świętego Tomasza.
...”

Sztaudynger Jan Izydor
Przebudzeni
„Tymczasem zwiedzał Kraków, którego przedtem nie znał. Stare miasto dziwny urok miało dla niego. Tyle tu zakątków przypominających dawne czasy, tyle pomników starej sławy, tyle pięknych okolic. To chodził w pogodny wieczór po rynku: na tle jasnego nie...”
Bałucki Michał
Maryacki Hejnał
„Rwij się w świat
złoty Hejnale,
z wichrem w przegony!
Ponad Bałtyku fale –
ponad Tatr śnieżne korony –
nad dachy polskich chat –
rwij się w świat!

Stanęły zboża zasłuchane:
łza r...”

Gałuszka Józef Aleksander
U sarkofagu Jadwigi
„Niby jasna królewna najcudniejszej baśni
śpisz zaklęta, na białe marmury złożona;
zda się, że wnet westchnienie uśpionego łona
twarz Twą życia bledziuchnym uśmiechem rozjaśni.

Alabastrowe dłonie jak, jak gwiezdne kielic...”

Gałuszka Józef Aleksander
W podziemiach
„Cisza w podziemiach legła, a trumna przy trumnie
to marmurem, to złotem żałobnie połyska;
z bojaźnią jakąś świętą wymawiasz nazwiska,
tych, co żyli i marli po królewsku, - dumnie.

Wszyscy oni wielkością i sławą rówieśni,...”

Gałuszka Józef Aleksander
Dzwon Zygmunta
„Olbrzymi dzwon królewski zastygł w martwej głuszy,
dzwon, którego potędze pieśni nie ma granic:
gdy zahuczy, to sięgnie tatrzańskich krzesanic
i falami Bałtyku, jak wicher poruszy.

On, co zginał proporce i skrzydła husar...”

Gałuszka Józef Aleksander

„Na Wawelu Zamek leży,
A nad Zamkiem bije z wieży
Dzwon ów sławny Zygmuntowski
Tym, co legli w łasce boskiej:
"Bambałam - bambałam!
Pokój wam! Pokój wam!".

...”

Pol Wincenty
W starym domu
„Kraków w ostatnich trzydziestu latach zmienił się bardzo i chociaż w oczach świeżo przybyłych osób ma jeszcze pozór staroświeckiego miasta, to dla tych, co go znali dawniej, stracił on już swój odrębny, typowy charakter, jaki miał za czasów Rzeczypos...”
Bałucki Michał
W Boże Ciało
„Na mariackiej wieży rozkołysały się dzwony i huczą nad miastem, a trębacze wygrywają hejnały, zwołując wiernych na ostatnią procesję w oktawę Bożego Ciała. To też choć dzień powszedni — miasto jakoś odświętnie wygląda: w rynku większa część skl...”
Bałucki Michał
Rybak zza Wisły
„Najulubieńszym miejscem naszych studenckich przechadzek była ta część za Wisłą, gdzie jest przewóz pod Wawelem. Potrzeba było tylko zboczyć paręset kroków z plantacji, przewieźć się przez Wisłę, aby się znaleźć w czysto wiejskiej ustroni, gdzie można...”
Bałucki Michał
Ostatni z pięciu
„Kraków jest miastem jakby stworzonym dla emerytów, a był nim jeszcze więcej przed kilkunastu laty, kiedy nie tylko spokojnie, wygodnie i przyjemnie, ale i tanio w nim żyć można było. Na ulicach nie ma owego gorączkowego i hałaśliwego ruchu, który cec...”
Bałucki Michał
Stary kościelny
„A gdzieżbym ja mógł obejść się bez mojego ukochanego Krakowa, bez tych dzwonów, z których każdy rozróżniam po głosie, a które mi tak serce radują, jak najmilsza rozmowa, a gdzieżbym ja mógł wyżyć bez tego Zygmunta, co tak poważnie huczy z wieży na ka...”
Bałucki Michał
Rytm na uroczystość odkrycia królewskich szczątków Kazimierza Wielkiego
„O! wielka, Panie, Twej łaski potęga,
Co naród cały nowym tchnęła duchem!
Z chwilą obecną znów przeszłość się sprzęga,
Nierozerwanym jedności łańcuchem.
Polska swobodna wyciąga ramiona,
By skajdanioną przygarnąć do łona! ...”

Bełza Władysław
Na mogile Kościuszki
„Otoż już w sercu tej świętej mogiły
I prochy braci zamknięte;
Prochy wielkie, prochy święte,
Pola Racławic dotychczas płodniły.
Duchu Kościuszki, aniele tej ziemi,
Bądź ich aniołem, prosimy za niemi!

Ojcowie kwi...”

Goszczyński Seweryn
Sukienice krakowskie
„Nadobną Krakowianie sztukę wyprawili
Na owych Sukienicach, co w rynku sprawili,
Bo króle na nich w koło wszędy zmalowali.
Jedno iż im wedle cnot herbów nie przydali;
Bo dobry, tenby godzien korony ze złotem,
Wszetecznemu...”

Rej Mikołaj
Kollegium krakowskie
„Starzy ludzie, co bogom miejsca obierali.
Tuby pewnie gospodę nie złąby im dali;
Bo tu sprawiedliwości, tu świętych cnót uczą.
Lecz zda mi się, iż darmo drugie za to tuczą.
Bo snadź nie prawie pilni urzędu swojego.
Ano, ...”

Rej Mikołaj
Zaduszki
„Tatarska strzała
Uwięzła w gardle trębacza.
I pieśn została
Niedokończona.
Zachwiał się trębacz i zbladł -
Już na oczach śmiertelna zasłona.
Ale piosnka wymknęła się śmierci jak ptak.
I już k...”

Hemar Marian
O Krakowie
„Cisalpina putri quantum vel Gallia coeno

Jak Cizalpińskiej kraj Galii w gnijącym topi się błocie,
Tak i krakowski nasz gród w brudzie zanurza się wciąż,
Jego szkaradne ulice gdzieniegdzie tylko bruk mają,
Zap...”

Celtes Konrad
Kalliopea Słowiańska ….
„A ono leżą na pował ich ciała,
Tam gdzie swe Wisła ramiona rozciąga,
Któremi z dawna Krakowa dosiąga.
Jakie musi być żałosne westchnienie
Snać i tej rzeki, kiedy jej strumienie
Będą przyjmować od smutnej Rudawy
Krw...”

Grochowski Stanisław
August Jagiełło wzbudzony
„Tam Hozyus on kardynał,
Pismem i nauką słynął.
Tam jemu ledwie nie równy,
Kromer dziejopis wymowny;
Padniewski, Myszkowski, oni
Biskupi niewysłowioni;
Pomnię i Maciejowskiego,
Biskupa znamienitego,
I ka...”

Grochowski Stanisław
Żałosna kamoena na powódź gwałtowną w r. 1605
„A nad to wszystko, kogo dziś nie trwoży
Mokra śmierć w oczach, i taki gniew boży?
Powódź już w domy i pańskie świątynie,
Gwałtowna płynie.
Już dawno słońce chmury nam zakryły,
A niepogody z plutą pobudziły,
Bystre ...”

Grochowski Stanisław
Witanie z piotrkowskiego synodu J. M. ks. Bernata Maciejowskiego …
„Muzo! powiedz przecz serce kwitnie mi z radości,
Podobno że przybywa pożądanych gości.
Bodaj szczęśliwie wjeżdżał kardynale drogi,
Do murów Krakusowych z tej piotrkowskiej drogi;
Tu gdzie pienista Wisła pod Wawel wysoki
...”

Grochowski Stanisław
Na Skałce
„Jesień – Wiater z drzew koron zżółkłe liście szarpie:
lecą w wodę sadzawki szelestną gromadą –
jakby martwe motyle leciuchno się kładą
na toń, w której pływają w słońcu złote karpie –

Stanąłeś wśród sadz...”

Gałuszka Józef Aleksander
Święto szopki
„Już okręca się Rynek w wirującym śniegu
cały w środku ze światła jest - a biały z brzegu
Sukiennice sukienki wdziały koronkowe
srebrnym szronem porosły maszkaronom głowy.
...”

Śliwiak Tadeusz
Witanie wiosny
„O ziemio! jakżeś śliczna w majowej sukience,
Słońcem się cała złocisz, tchniesz Wisły falami,
Skowronek pacierz ranny zmówił ci w piosence
A gród Krakowa w chórze zamodlił dzwonami. ...”

Żygliński Franciszek